Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), yayımladığı Küresel Kritik Mineraller Görünümü raporunda, Çin’in nadir toprak elementleri ve grafit ihracatına planlanan kontrollerinin küresel ekonomiye olası etkilerini mercek altına aldı. Raporda, söz konusu kısıtlamaların tam olarak uygulanması halinde, Çin dışındaki yaklaşık 6,5 trilyon dolarlık nihai üretim potansiyelinin tedarik zinciri aksaklıklarıyla karşı karşıya kalabileceği uyarısı yapıldı.
Dünyanın en büyük nadir toprak elementleri üreticisi konumunda bulunan Çin, geçen yıl ekim ayında ihracat kontrollerini ilave malzemeleri kapsayacak şekilde genişleterek yeni lisanslama şartları getirmişti. Alınan kararların ardından, bu düzenlemelerin uygulanmasının bir yıl ertelenmesi kararlaştırılmıştı.
Otomobiller, uçaklar, elektronik cihazlar, enerji teknolojileri ve silah sistemleri dahil birçok üründe düşük miktarlarda kullanılan ancak stratejik öneme sahip olan nadir toprak elementleri, toplam 17 metalden oluşuyor.
IEA raporunda, ihracat kontrollerinin tam olarak yürürlüğe girmesi durumunda otomotiv, yüksek teknoloji, savunma ve enerji sektörlerinde yaşanacak tedarik zinciri sorunlarının 6,5 trilyon dolarlık üretimi riske atacağı belirtildi. Raporda ayrıca, ortaya çıkacak bu ekonomik etkinin yaklaşık yarısının ABD ve Avrupa kaynaklı olacağı ifade edildi.
“EKONOMİK DEĞERİN BÜYÜK KISMI KIRILGAN TEDARİK ZİNCİRLERİNE BAĞLI”
Rapora ilişkin değerlendirmelerde bulunarak mevcut tablonun risklerine dikkat çeken IEA İcra Direktörü Fatih Birol, “Son analizimiz, ekonomik değerin büyük bir kısmının, tedarik zincirleri oldukça yoğunlaşmış ve bu nedenle kırılgan olan, nispeten küçük miktarlardaki kritik minerallere bağlı olduğunu gösteriyor.” dedi.
GRAFİT İHRACATINDA 300 MİLYAR DOLARLIK RİSK
Ajansın yayımladığı raporda, elektrikli araç bataryalarının temel hammaddelerinden biri olan grafite yönelik planlanan Çin ihracat kontrollerinin de ciddi bir risk oluşturduğu bildirildi.
Çin’in küresel işlenmiş grafit üretiminin yüzde 90’dan fazlasını tek başına karşıladığı kaydedilen raporda, bu kontrollere ilişkin adımların tam olarak uygulanması halinde Çin dışındaki yaklaşık 300 milyar dolarlık nihai üretim faaliyetinin olumsuz etkilenebileceği aktarıldı.
ALTERNATİF PROJELERE 65 MİLYAR DOLARLIK FON
Batılı ülkelerin alternatif kritik mineral tedarik zincirleri oluşturma çalışmalarını hızlandırdığı belirtilen raporda, yeni projelere yönelik kamu finansmanı taahhütlerinin 2023-2025 döneminde dört kattan fazla artış göstererek 65 milyar dolara ulaştığı bilgisi paylaşıldı.
IEA verilerine göre, ABD ve Malezya’da devreye alınan yeni nadir toprak elementleri arıtma projeleri sayesinde Çin’in küresel pazardaki payı 2023 yılındaki yüzde 90 seviyesinden geçen yıl yüzde 85’e geriledi. Raporda, planlanan alternatif projelerin zamanında tamamlanması halinde bu oranın 2035 yılına kadar yüzde 70’e düşebileceği öngörüldü.
